Muzeum Obojga Narodów Bielsk Podlaski

W centrum Bielska Podlaskiego stoi XVIII-wieczny ratusz, w którym mieści się Muzeum Obojga Narodów – miejsce dokumentujące wielokulturową historię tego zakątka Podlasia. To oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, który od 1984 roku gromadzi zbiory związane z Bielskiem i okolicami. Nazwa „Obojga Narodów” nie jest przypadkowa – odnosi się do polsko-litewskiego dziedzictwa tych ziem, gdzie przez wieki przeplatały się różne kultury i tradycje.

Historia ratusza i powstanie muzeum

Sam budynek to późnobarokowy ratusz wzniesiony na miejscu drewnianego, XV-wiecznego poprzednika zniszczonego w pożarze. Fundatorką była Izabela Branicka, starościna bielska i kasztelanowa krakowska, żona Jana Klemensa Branickiego. Historia tej rodziny przewija się przez dzieje wielu podlaskich rezydencji i budowli.

W XIX wieku ratusz pełnił zupełnie inne funkcje – mieścił się tu sąd powiatowy, hauptwachta i kilka sklepów. Po II wojnie światowej przez lata działały tu Miejska Rada Narodowa i Urząd Stanu Cywilnego. Dopiero w 1984 roku, decyzją Wojewody Białostockiego, w zabytkowym budynku powstało muzeum – długo oczekiwane przez lokalną społeczność.

Pierwszym eksponatem, który dał początek kolekcji, była fotografia Bielska z 1937 roku wykonana z wieży straży ogniowej. Przedstawia panoramę miasta z widokiem na ratusz i okoliczną zabudowę. Trafiła do zbiorów w 1984 roku jako dar od Towarzystwa Przyjaciół Bielska Podlaskiego.

Co zobaczysz w muzeum – zbiory etnograficzne

Największą dumą placówki jest kolekcja ręczników ludowych z terenu powiatu bielskiego. To efekt wieloletnich badań terenowych i kwerend – zbiór rozpoznawalny w całej Polsce. Oprócz ręczników w muzeum zgromadzono spódnice, koszule, serwety, kapy, krajki i makatki charakterystyczne dla okolic Bielska.

Ekspozycja etnograficzna pokazuje też życie codzienne mieszkańców okolicznych wsi. Można tu zobaczyć drobne narzędzia rolnicze, naczynia, elementy tradycyjnych strojów. Osobną część zbiorów stanowią wytwory artystów ludowych – pisanki, koszyki, tkaniny. To wszystko tworzy obraz lokalnej kultury materialnej z minionego stulecia.

Dokumenty i fotografie – archiwum regionu

Muzeum posiada bogatą kolekcję pocztówek i fotografii z okresu PRL oraz międzywojnia. W zbiorach znajdują się pocztówki świąteczne, fotografie portretowe i ślubne, które dokumentują życie mieszkańców przez dziesięciolecia.

Wśród dokumentów szczególnie cenny jest zbiór 72 dokumentów Litewskiego Konsystorza Duchownego w Wilnie z 1869 roku. To materiały rzucające światło na związki administracyjne i religijne między tymi terenami a Wilnem w czasach zaborów.

Sztuka współczesna i artyści związani z Bielskiem

Muzeum tworzy również kolekcję prac plastycznych artystów związanych z miastem – zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. W zbiorach znajdują się dzieła Małgorzaty Dmitruk, Sławomira Rybaka, Walentego Wróblewskiego, Marka Topolewskiego, Marka Iwańczuka, Leona Kordziukiewicza i Olega Kobzara. To stosunkowo nowa część kolekcji, która wciąż się rozrasta.

Nazwa muzeum została zmieniona na „Muzeum Obojga Narodów” 7 grudnia 2020 roku. Wtedy też na nowo określono obszar działania, tematykę i rodzaj pozyskiwanych muzealiów, by lepiej oddać wielokulturowy charakter regionu.

Dla kogo jest to muzeum

Placówka kieruje ofertę edukacyjną do dzieci w wieku przedszkolnym, uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Organizowane są tu warsztaty i lekcje muzealne dostosowane do różnych grup wiekowych.

Dla dorosłych zwiedzających to przede wszystkim szansa na poznanie lokalnej historii i kultury. Nie jest to wielkie muzeum z setkami sal – zwiedzanie nie zajmuje całego dnia. To raczej kameralna placówka, gdzie można w godzinę, może półtorej, poznać specyfikę tego regionu. Sprawdzi się dla osób zainteresowanych etnografią, historią lokalną, sztuką ludową.

Miłośnicy architektury docenią sam budynek ratusza – późnobarokową bryłę w centrum miasta, która przez ponad dwa stulecia pełniła różne funkcje publiczne.

Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd

Godziny otwarcia: wtorek-niedziela 10:00-17:00, poniedziałek nieczynne. Ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem. Muzeum jest nieczynne 1 stycznia, 6 stycznia oraz w oba dni Świąt Wielkanocnych.

Ceny biletów: w czwartki wstęp wolny na wystawy stałe. W pozostałe dni obowiązują standardowe opłaty (aktualne ceny najlepiej sprawdzić przed wizytą na stronie Muzeum Podlaskiego lub telefonicznie).

Adres: ul. Mickiewicza 45, 17-100 Bielsk Podlaski (Ratusz)
Telefon: 85 730 22 44, kom. 509 336 841
Email: [email protected]

Jak dojechać: Ratusz stoi w centrum Bielska Podlaskiego, przy głównej ulicy Mickiewicza. Z dworca PKP do centrum około 15 minut spacerem. Jeśli ktoś jedzie samochodem, w okolicy można znaleźć miejsca parkingowe na ulicy lub na pobliskich parkingach.

Ile czasu zarezerwować: Na spokojne zwiedzanie wystarczy godzina, maksymalnie półtorej. To nie jest ogromna placówka, ale zbiory są ciekawe i dobrze opracowane. Warto połączyć wizytę z przechadzką po centrum Bielska – miasto ma kilka innych ciekawych zabytków.